SQL Server Performans Sorunları İçin Pratik ve Etkili 10 Adım (Gerçek Hayat Rehberi)

1️⃣ En yavaş sorguları bul (Query Store)

Neden etkili?
Performans problemlerinin %70–80’i genellikle birkaç kötü sorgudan kaynaklanır. Query Store, hangi sorgunun ne kadar CPU, süre ve IO tükettiğini net şekilde gösterir.

SELECT TOP 20
    qsqt.query_sql_text,
    rs.avg_duration,
    rs.avg_cpu_time,
    rs.avg_logical_io_reads,
    rs.count_executions
FROM sys.query_store_runtime_stats rs
JOIN sys.query_store_plan p ON rs.plan_id = p.plan_id
JOIN sys.query_store_query q ON p.query_id = q.query_id
JOIN sys.query_store_query_text qsqt ON q.query_text_id = qsqt.query_text_id
ORDER BY rs.avg_duration DESC;
  

2️⃣ Doğru indeks ekle (Covering Index kullan)

Neden etkili?
Table Scan ve Key Lookup’ları azaltarak sorgu süresini saniyelerden milisaniyelere düşürebilir.

SELECT MusteriAdi, Telefon
FROM Musteriler
WHERE Sehir = 'İstanbul';
  

CREATE INDEX IX_Musteriler_Sehir
ON dbo.Musteriler(Sehir)
INCLUDE (MusteriAdi, Telefon);
  

3️⃣ İstatistikleri güncelle

Neden etkili?
SQL Server yanlış satır tahmini yaparsa yanlış execution plan seçer.

UPDATE STATISTICS dbo.Musteriler WITH FULLSCAN;
  

ALTER DATABASE [DB_ADI] SET AUTO_CREATE_STATISTICS ON;
ALTER DATABASE [DB_ADI] SET AUTO_UPDATE_STATISTICS ON;
  

4️⃣ SELECT * kullanma, SARGable yaz

Neden etkili?
Fonksiyonlu WHERE şartları indeks kullanımını tamamen bozar.

SELECT *
FROM Siparisler
WHERE YEAR(SiparisTarihi) = 2025;
  

SELECT SiparisId, MusteriId, SiparisTarihi
FROM Siparisler
WHERE SiparisTarihi >= '2025-01-01'
  AND SiparisTarihi <  '2026-01-01';
  

5️⃣ Execution Plan ile Scan / Key Lookup yakala

SSMS → Include Actual Execution Plan (Ctrl + M)

6️⃣ TempDB performansını iyileştir

Neden etkili?
Sort, hash ve spill işlemleri tempdb’yi kullanır.

ALTER DATABASE tempdb ADD FILE (
 NAME = tempdev2,
 FILENAME = 'D:\SQLData\tempdb2.ndf',
 SIZE = 2048MB,
 FILEGROWTH = 512MB
);
  

7️⃣ Blocking (kilitlenme) sorunlarını azalt

SELECT
    r.session_id,
    r.blocking_session_id,
    r.wait_type,
    r.wait_time,
    t.text
FROM sys.dm_exec_requests r
CROSS APPLY sys.dm_exec_sql_text(r.sql_handle) t
WHERE r.blocking_session_id <> 0;
  

8️⃣ Autogrowth ayarlarını düzelt

• Data: 512MB – 1024MB
• Log: 256MB – 512MB
• Başlangıç boyutu yeterli olsun

9️⃣ max server memory ayarını doğru yap

EXEC sp_configure 'show advanced options', 1;
RECONFIGURE;
EXEC sp_configure 'max server memory (MB)', 49152;
RECONFIGURE;
  

🔟 Büyük tablolarda arşiv / partition

Neden etkili?
200 milyon satırı her gün sorgulamak yerine sıcak / soğuk veriyi ayırırsın.

• Yıllık tablolar (Siparisler_2024, Siparisler_2025)
• Partitioning (edition uygunluğuna göre)